Μετά τον τοκετό, το σώμα χρειάζεται χρόνο για να επανέλθει από τις σημαντικές αλλαγές που προηγήθηκαν κατά την εγκυμοσύνη.
Ανάμεσα στα συμπτώματα που μπορεί να εμφανιστούν αυτή την περίοδο είναι και μια μικρή απώλεια ούρων όταν η γυναίκα βήχει, φτερνίζεται, γελά, σηκώνει ένα βάρος ή επιστρέφει σταδιακά στην άσκηση.
Η μεταγεννητική ακράτεια ούρων είναι συχνότερη από όσο πολλές γυναίκες πιστεύουν.
Παρ’ όλα αυτά, συχνά παραμένει ένα θέμα για το οποίο διστάζουν να μιλήσουν, ακόμη και στον γυναικολόγο τους.
Άλλες θεωρούν ότι πρόκειται για μια αναπόφευκτη συνέπεια της μητρότητας και ότι πρέπει απλώς να μάθουν να ζουν με αυτήν.
Η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Η εμφάνιση ακράτειας μετά την εγκυμοσύνη και τον τοκετό μπορεί να σχετίζεται με τις μεταβολές που έχει υποστεί το πυελικό έδαφος και, σε πολλές περιπτώσεις, βελτιώνεται καθώς το σώμα αναρρώνει.
Όταν όμως το σύμπτωμα επιμένει, υπάρχουν αποτελεσματικοί τρόποι αξιολόγησης και αντιμετώπισης.
Η ακράτεια επομένως δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζεται ούτε με φόβο ούτε με αμηχανία.
Τι είναι η μεταγεννητική ακράτεια ούρων;
Με τον όρο ακράτεια ούρων εννοούμε την ακούσια απώλεια ούρων, δηλαδή μια διαρροή που συμβαίνει χωρίς η γυναίκα να μπορεί να την ελέγξει πλήρως.
Μετά τον τοκετό, η μορφή που συναντάμε συχνότερα είναι η ακράτεια από προσπάθεια.
Χαρακτηριστικά, λίγες σταγόνες ούρων μπορεί να χαθούν όταν αυξάνεται απότομα η πίεση μέσα στην κοιλιά, όπως κατά τον βήχα, το φτέρνισμα, το γέλιο, το τρέξιμο ή την άρση βάρους.
Υπάρχουν όμως και άλλοι τύποι ακράτειας. Για παράδειγμα, ορισμένες γυναίκες αισθάνονται ξαφνικά πολύ έντονη ανάγκη για ούρηση και δυσκολεύονται να φτάσουν εγκαίρως στην τουαλέτα.
Σε άλλες μπορεί να συνυπάρχουν διαφορετικά συμπτώματα. Για αυτό έχει σημασία να προσδιοριστεί τι ακριβώς συμβαίνει πριν αποφασιστεί η κατάλληλη αντιμετώπιση.
Πυελικό έδαφος: γιατί παίζει τόσο σημαντικό ρόλο;
Για να κατανοήσουμε γιατί μπορεί να παρουσιαστεί ακράτεια μετά τον τοκετό, χρειάζεται πρώτα να γνωρίζουμε τον ρόλο του πυελικού εδάφους.
Πρόκειται για ένα σύνολο μυών και υποστηρικτικών ιστών που βρίσκονται στο κατώτερο τμήμα της λεκάνης.
Οι δομές αυτές λειτουργούν σαν ένα σύστημα στήριξης για την ουροδόχο κύστη, τη μήτρα και το έντερο. Παράλληλα, συμμετέχουν στον έλεγχο της ούρησης και της αφόδευσης.
Όταν βήχουμε ή φτερνιζόμαστε, η πίεση στο εσωτερικό της κοιλιάς αυξάνεται στιγμιαία.
Ένα λειτουργικό πυελικό έδαφος αντιδρά σε αυτή την αλλαγή και συμβάλλει στη συγκράτηση των ούρων.
Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, όμως, οι συγκεκριμένοι μύες και οι ιστοί δέχονται αυξημένη επιβάρυνση για αρκετούς μήνες.
Το υλικό του ιατρού επισημαίνει επίσης τον στενό ρόλο του πυελικού εδάφους στη στήριξη της κύστης και στον μηχανισμό εγκράτειας.
Γιατί εμφανίζεται ακράτεια μετά τον τοκετό;
Δεν υπάρχει ένας μοναδικός λόγος που εξηγεί τη μεταγεννητική ακράτεια σε όλες τις γυναίκες.
Συνήθως πρόκειται για έναν συνδυασμό αλλαγών που συμβαίνουν κατά την εγκυμοσύνη και τον τοκετό.
Η εγκυμοσύνη επιβαρύνει το πυελικό έδαφος
Καθώς η μήτρα μεγαλώνει και το βάρος του εμβρύου αυξάνεται, το πυελικό έδαφος καλείται να υποστηρίξει ένα ολοένα μεγαλύτερο φορτίο.
Η πίεση αυτή ασκείται για μήνες και μπορεί να επηρεάσει τη δύναμη και τη λειτουργία των μυών.
Αυτός είναι και ένας λόγος για τον οποίο η ακράτεια δεν αφορά αποκλειστικά γυναίκες που έχουν γεννήσει κολπικά.
Η ίδια η εγκυμοσύνη αποτελεί σημαντικό μέρος των αλλαγών που δέχεται η περιοχή.
Ο ρόλος του κολπικού τοκετού
Κατά τον κολπικό τοκετό, οι μύες και οι υποστηρικτικοί ιστοί του πυελικού εδάφους διατείνονται σημαντικά ώστε να επιτρέψουν τη γέννηση του μωρού.
Για τις περισσότερες γυναίκες ακολουθεί σταδιακή αποκατάσταση. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις η λειτουργία των μυών ή των νεύρων της περιοχής μπορεί να επηρεαστεί περισσότερο και να χρειάζεται περισσότερο χρόνο ή στοχευμένη υποστήριξη για να βελτιωθεί.
Το μαιευτικό ιστορικό, προηγούμενοι τοκετοί και άλλοι ατομικοί παράγοντες μπορούν επίσης να επηρεάσουν τη λειτουργία του πυελικού εδάφους.
Για αυτό δύο γυναίκες με φαινομενικά παρόμοια εγκυμοσύνη ή τοκετό δεν είναι απαραίτητο να έχουν την ίδια εμπειρία μετά τη γέννα.
Είναι φυσιολογική η ακράτεια μετά τον τοκετό;
Είναι σημαντικό εδώ να διαχωρίσουμε δύο πράγματα: το συχνό από το αναπόφευκτο.
Η απώλεια ούρων είναι ένα σύμπτωμα που εμφανίζεται σε αρκετές γυναίκες μετά τον τοκετό, ιδιαίτερα στην πρώτη περίοδο της αποκατάστασης.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να θεωρείται μια μόνιμη κατάσταση ή ένα αναπόφευκτο «τίμημα» της μητρότητας.
Τις πρώτες εβδομάδες το σώμα εξακολουθεί να περνά σημαντικές αλλαγές και είναι πιθανό να υπάρξει σταδιακή βελτίωση.
Όταν όμως η ακράτεια επιμένει, είναι έντονη ή επηρεάζει την καθημερινότητα, αξίζει να συζητηθεί με τον γυναικολόγο.
Δεν υπάρχει λόγος μια γυναίκα να περιμένει μήνες ή χρόνια επειδή θεωρεί ότι «έτσι είναι μετά τη γέννα».
Πώς αντιμετωπίζεται η μεταγεννητική ακράτεια ούρων;
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από τον τύπο της ακράτειας, τη βαρύτητα των συμπτωμάτων και τις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε γυναίκας.
Στην ακράτεια από προσπάθεια, η συντηρητική αντιμετώπιση έχει κεντρικό ρόλο και η εκγύμναση του πυελικού εδάφους αποτελεί μία από τις βασικές επιλογές πρώτης γραμμής.
Ασκήσεις πυελικού εδάφους και Kegel
Οι γνωστές ασκήσεις Kegel βασίζονται στην ελεγχόμενη σύσπαση και χαλάρωση των μυών του πυελικού εδάφους.
Στόχος τους δεν είναι απλώς να «σφίξουν» την περιοχή, αλλά να βελτιώσουν τη δύναμη, την αντοχή και τον συντονισμό των μυών που συμβάλλουν στον έλεγχο της κύστης.
Η εκγύμναση χρειάζεται συνέπεια. Δεν πρόκειται για μια άσκηση που προσφέρει αποτέλεσμα μέσα σε λίγες ημέρες, αλλά για διαδικασία αποκατάστασης που απαιτεί χρόνο.
Εξίσου σημαντικό είναι να εκτελούνται οι ασκήσεις σωστά. Η αποτελεσματικότητα δεν εξαρτάται απλώς από τον αριθμό των επαναλήψεων.
Πολλές γυναίκες δυσκολεύονται αρχικά να εντοπίσουν τους κατάλληλους μυς ή ενεργοποιούν άλλες μυϊκές ομάδες χωρίς να το αντιλαμβάνονται.
Οι σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες προτείνουν για γυναίκες με ακράτεια από προσπάθεια οργανωμένο πρόγραμμα εκγύμνασης του πυελικού εδάφους διάρκειας τουλάχιστον τριών μηνών.
Πότε μπορεί να βοηθήσει η φυσικοθεραπεία πυελικού εδάφους;
Όταν υπάρχει δυσκολία στη σωστή ενεργοποίηση των μυών ή όταν τα συμπτώματα επιμένουν, η εξειδικευμένη φυσικοθεραπεία πυελικού εδάφους μπορεί να αποτελέσει σημαντικό μέρος της αποκατάστασης.
Ο φυσικοθεραπευτής μπορεί να αξιολογήσει τη δύναμη και τον συντονισμό των μυών και να διαμορφώσει ένα πρόγραμμα σύμφωνα με τις ανάγκες της γυναίκας.
Η σωστή τεχνική έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ακόμη και οι ασκήσεις Kegel μπορεί να εκτελούνται λανθασμένα.
Η καθημερινότητα μπορεί επίσης να κάνει τη διαφορά
Η αποκατάσταση του πυελικού εδάφους δεν περιορίζεται αποκλειστικά στις ασκήσεις.
Η επιστροφή στη σωματική δραστηριότητα καλό είναι να γίνεται σταδιακά, ιδιαίτερα όταν δραστηριότητες όπως το τρέξιμο ή τα άλματα προκαλούν διαρροή ούρων.
Παράλληλα, η αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας είναι σημαντική, καθώς η επαναλαμβανόμενη έντονη προσπάθεια κατά την αφόδευση αυξάνει την πίεση στο πυελικό έδαφος.
Η διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους μπορεί επίσης να βοηθήσει όταν υπάρχει αυξημένη επιβάρυνση της περιοχής.
Το NICE αναγνωρίζει τόσο τη δυσκοιλιότητα όσο και άλλους παράγοντες που αυξάνουν την πίεση στο πυελικό έδαφος ως στοιχεία που αξίζει να λαμβάνονται υπόψη.
Πότε πρέπει να απευθυνθείτε στον γυναικολόγο;
Η μεταγεννητική ακράτεια δεν χρειάζεται να αποτελεί θέμα αμηχανίας.
Ο γυναικολόγος μπορεί να βοηθήσει αρχικά να καθοριστεί ο τύπος της ακράτειας και να αξιολογηθεί αν υπάρχει κάποιος επιπλέον παράγοντας που συμβάλλει στα συμπτώματα.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι να ζητηθεί αξιολόγηση όταν η απώλεια ούρων:
- επιμένει ή δεν παρουσιάζει σταδιακή βελτίωση,
- είναι συχνή ή σημαντική,
- επηρεάζει την άσκηση, την εργασία, τη σεξουαλική ζωή ή άλλες καθημερινές δραστηριότητες,
- συνοδεύεται από έντονη ή αιφνίδια επιθυμία για ούρηση,
- συνυπάρχει με αίσθημα πίεσης, βάρους ή προβολής στην περιοχή του κόλπου.
Δεν έχουν όλες οι περιπτώσεις την ίδια αιτία. Η σωστή αξιολόγηση είναι αυτή που επιτρέπει να επιλεγεί και η κατάλληλη αντιμετώπιση.
Και αν η συντηρητική αντιμετώπιση δεν είναι αρκετή;
Για πολλές γυναίκες, η εκγύμναση και η αποκατάσταση του πυελικού εδάφους μπορούν να προσφέρουν σημαντική βελτίωση. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις στις οποίες τα συμπτώματα παραμένουν.
Αυτό δεν σημαίνει ότι έχουν εξαντληθεί οι επιλογές.
Ανάλογα με τον τύπο και τη βαρύτητα της ακράτειας, υπάρχουν επιπλέον θεραπευτικές δυνατότητες.
Η προσέγγιση γίνεται σταδιακά και μπορεί να περιλαμβάνει άλλες συντηρητικές μεθόδους ή, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, επεμβατική αντιμετώπιση.
Η απόφαση λαμβάνεται εξατομικευμένα, αφού προηγηθεί ο απαραίτητος έλεγχος.
Η ακράτεια μετά τον τοκετό δεν χρειάζεται να αποτελεί ταμπού
Οι πρώτοι μήνες μετά τη γέννηση ενός παιδιού είναι γεμάτοι αλλαγές. Η προσοχή στρέφεται φυσιολογικά στο μωρό και είναι εύκολο τα συμπτώματα της ίδιας της μητέρας να περάσουν σε δεύτερη μοίρα.
Η απώλεια ούρων, όμως, είναι ένα σύμπτωμα που αξίζει να αναφέρεται στον γυναικολόγο όπως οποιαδήποτε άλλη μεταβολή μετά τον τοκετό.
Οι διεθνείς οδηγίες επισημαίνουν μάλιστα ότι οι γυναίκες μετά τη γέννα πρέπει να ερωτώνται ενεργά για συμπτώματα δυσλειτουργίας του πυελικού εδάφους, ακριβώς επειδή συχνά διστάζουν να τα αναφέρουν από μόνες τους.
Η αποκατάσταση μετά τον τοκετό χρειάζεται χρόνο και σωστή καθοδήγηση
Η εγκυμοσύνη και ο τοκετός απαιτούν σημαντική προσαρμογή από το γυναικείο σώμα.
Το πυελικό έδαφος δεν αποτελεί εξαίρεση και χρειάζεται τον δικό του χρόνο για να ανακτήσει τη δύναμη και τη λειτουργικότητά του.
Η μεταγεννητική ακράτεια ούρων είναι ένα συχνό σύμπτωμα, αλλά δεν χρειάζεται να θεωρείται αναπόφευκτη ή μόνιμη συνέπεια της μητρότητας.
Σε πολλές περιπτώσεις υπάρχει σταδιακή βελτίωση, ενώ η σωστή εκγύμναση του πυελικού εδάφους και η κατάλληλη καθοδήγηση μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην αποκατάσταση.
Το σημαντικό είναι η γυναίκα να αισθάνεται ότι μπορεί να μιλήσει ανοιχτά για το σύμπτωμα.
Εφόσον η ακράτεια επιμένει ή επηρεάζει την καθημερινότητά της, η αξιολόγησή της στον μεταγεννητικό έλεγχο μπορεί να αποτελέσει το πρώτο βήμα για μια αντιμετώπιση προσαρμοσμένη στις δικές της ανάγκες.
